Lo Real Decreto de minchadors escolars sostenibles dentra en vigor iste chueves 16 d’abril en l’Estau espanyol, en un contexto marcau por una fuert respuesta social que lo considera insuficient. Mas de 100 organizacions —entre colectivos socials, centros educativos y sindicatos agrarios— han suscrito o manifiesto d’a campanya “Escuelas que saben”, que suma ya amán de 1.000 firmas en defensa d’un modelo alimentario escolar sostenible, chusto y de proximidat.
As entidatz impulsoras d’a iniciativa advierten que a compra publica alimentaria tien un enorme potencial transformador, pero que o nuevo marco normativo no garantiza plenamente obchectivos clau como a salut infantil, a sostenibilidat ambiental u a equidat social. Denuncian que o peso d’o precio en as licitacions, chunto con o disenyo d’as cadenas de suministro y os pliegos de contratación, continan beneficiando a las grans empresas en detrimento d’a producción local y campesina.
A campanya subraya que a compra d’alimentos con diners publics ye una decisión politica de gran alcance: condiciona l’alimentación de mas de 1,2 millons de ninas y ninos que emplegan a diario os minchadors escolars en centros publics de l’Estau, seguntes datos d’o Ministerio d’Educación, y moviliza cada anyo centenares de millons d’euros. Tamién impacta directament en o medio rural, clau ta vertebrar o territorio, y en a chusticia global.
Un decreto con “ambición limitada”
Lo Centro d’Estudios Rurals y d’Agricultura Internacional (CERAI) y Mundubat, entidatz que lideran o manifiesto, consideran que o nuevo decreto presenta una “ambición limitada”. Critican que fixa un porcentache reducido de productos ecolochicos y introduce definicions imprecisas que no garantizan a participación d’a chicota agricultura en o sistema d’abastecimiento escolar.
Asinasmesmo, sinyalan que a normativa no inclúe o tramo de 0 a 3 anyos, una etapa fundamental en l’adquisición d’habitos alimentarios. Ta istas organizacions, ista exclusión suposa una oportunidat perdida ta fomentar una alimentación saludable dende as primeras etapas d’a vida.
Sarai Fariñas, responsable de compra publica de CERAI, apunta que “o precio continua tenindo un peso masiau important en l’adjudicación d’as licitacions”. Amás, considera que o Ministerio d’Agricultura habría d’abordar aspectos clau como a lochistica y a distribución, fundamentals ta que l’agricultura familiar pueda accedir a lo mercado d’os minchadors escolars.
Propuestas ta transformar os minchadors escolars
Devant d’istas carencias, CERAI y Mundubat destacan que os gubiernos autonomicos y os municipios tienen marchen ta reforzar l’aplicación d’o decreto y fer-lo mas ambicioso. En iste sentiu, planteyan una serie de propuestas concretas.
En primerias, proposan limitar o peso d’o pre en as adjudicacions a un maximo d’o 20%, priorizando criterios como a calidat nutricional, a sostenibilidat, l’impacto social y territorial y a proximidat. “Sin iste cambio, cualsiquier abance normativo queda condicionau por a lochica d’o precio, que favorece a las grans cadenas”, advierten. Tamién instan a las administracions a determinar o costo real d’un menú escolar de calidat y a achustar as licitacions en consecuencia, ya que “sin un pre adecuau, os cambios estructurals son inviables”.
En segundo lugar, planteyan realizar un analisis d’a producción disponible en cada territorio, incluyindo o porcentache ecolochico, ta facilitar l’encaixe entre a ufierta local y a demanda d’os centros educativos. Isto habría d’ir acompanyau de calendarios de productos de temporada adaptaus a cada territorio.
Pa reamatar, subrayan a importancia de desenvolver infraestructuras lochisticas adecuadas. Proposan que os gubiernos autonomicos impulsen retz territorials y centrals d’acopio que permitan a chicotas explotacions participar en o suministro escolar. Enfront d’isto, critican que o modelo actual favorece alimentos producius a miles de quilometros, con o consiguiente impacto ecolochico y social.
Cambiar as prioridades en a contratación publica
As organizacions consideran imprescindible que os pliegos de contratación incorporen istos criterios, reduciendo o peso d’o pre y adaptando-se a la realidat productiva de cada territorio. Amás, recuerdan que a Directiva europea de dilichencia debida en sostenibilidat obliga a las empresas a prevenir impactos negativos sobre os dreitos humans y o medio ambiente en as suyas cadenas de valor.
A o suyo chudicio, ista normativa habría de reforzar a responsabilidat d’as administracions a la hora d’adjudicar contratos a empresas comprometidas con a sostenibilidat ambiental y os dreitos humans.
A campanya “Escuelas que saben” insiste en que a compra publica alimentaria ha de concebir-se tamién como una politica agraria, en linia con a Declaración d’as Naciones Unidas sobre os Dreitos d’o Campesinau y d’Otras Personas que Treballan en as Zonas Rurals. En iste marco, as entidatz proposan que o sistema educativo incorpore l’alimentación sostenible en o curriculo y que as administracions impulsen campanyas de sensibilización social.
Movilización en Catalunya, a la espera en Aragón
En paralelo a la dentrada en vigor d’o decreto, o sindicato agrario Unió de Pagesos, chunto con l’Assemblea Catalana per la Transición Ecosocial (acTe) y o movimiento Revolta Pagesa, han convocau una movilización iste chueves 16 d’abril en Barcelona.
A manifestación prencipiará a las 17:30 horas en a plaza Urquinaona baixo o lema “En escuelas y hospitals, alimentos ecolochicos y locals”, con l’obchectivo de reclamar a la Generalitat catalana a fixación d’un porcentache minimo de productos locals y ecolochicos en os minchadors escolars y hospitalarios, asinas como defender l’acceso universal a una alimentación de calidat y l’arraigo d’a payesía a lo territorio.

