En o suyo manifiesto con motivo d’o 23 d’abril, Dia nacional d’Aragón, o Colectivo Unitario de Traballadors (CUT) ha reivindicato o dreito d’o nuestro país “a decidir por ell mesmo”, a lo mesmo tiempo que ha lanzato una dura critica a l’actual contexto politico, economico y social.
O sindicato aragonés situa l’adelanto d’as eleccions aragonesas, impulsato dende posicions d’o Partido Popular, como un reflexo d’a situación que traviesa a sociedat aragonesa. En iste sentiu, advierte d’una “preocupant deriva enta la dreita” y subraya como especialment grave a desaparición de representación de partidos d’ezquerra en as Cortz aragonesas, una tendencia que, a lo suyo chudicio, puede traducir-se en una perda segura de dreitos socials y economicos.
Lo CUT vincula ista situación a las politicas economicas impulsadas por PP y Vox, que —segunt denuncia— son provocando una creixient dependencia alimentaria y economica. O sindicato critica o papel d’as grans multinacionals, a las que acusa d’utilizar o territorio aragonés ta incrementar os suyos beneficios baixo l’argumento d’a creyación d’empleo.
O manifiesto señala como eixemplos d’iste modelo as macrogranjas, a instalación de parcs eolicos y fotovoltaicos en tierras agricolas, os centros de datos —por o suyo elevato consumo d’aigua y electricidat— y a implantación d’industrias vinculadas a l’armamento. Todas istas actividatz, advierte, suposarán un alto coste economico y social ta Aragón.
En o plano militar, o CUT amuestra a suya preocupación por a evolución de l’aeropuerto de Caudé, inicialment concebito ta uso civil y que, segunt denuncia, s’achega cada vegada más a un uso compartito con fins militars. O sindicato insiste en que Aragón contina estando una zona estratechica ta interes militars y gubernamentals, y rechaza as “guerras imperialistas contra a soberanía d’os Pueblos”.
L’analisi territorial tamién ocupa un puesto destacato en o documento. O CUT denuncia una creixient centralización economica en Zaragoza, mientres Teruel no alcanza un desenrollo acord con a suya condición de capital d’o sur y Uesca mantién una fuert dependencia d’o turismo, condicionada por factors climaticos.
O sindicato charra ubiertament “d’expolio” por parti d’a empresa privada, chenerando riqueza ta una minoría y precariedat ta la mayoría. Frent a isto, critica que os recursos publics no s’adestinen a reforzar os servicios publics, sino a financiar iniciativas privadas, o que incrementa a desigualdat.
En materia d’educación, denuncia l’alazamiento d’a privatización, eixemplificato en o concierto d’o bachillerato con centros privados. En sanidat, cuestiona l’aumento presupuestario anunciau por lo Gubierno d’Aragón, asegurando que no repercute en a millora d’a sanidat publica, sino en o pago de conciertos con empresas privadas, senyalando especificament a Quirón Salud.
L’acceso a la vivienda ye atro d’os eixos d’o manifiesto. O CUT alerta d’o impacto d’a especulación urbanistica, que ye elevando os pres d’o alquiler y limitando l’acceso a una vivienda digna, especialment ta la chovenalla.
Asinasmesmo, o sindicato expresa a suya preocupación por a transformación d’o territorio, denunciando a especulación sobre zonas de montanya y tierras agricolas. Advierte de que Aragón, tradicionalment fértil, corre o riesgo de convertir-se en un territorio cada vegada más desertificato, con un abandono progresivo d’hectáreas cultivables que incrementa a dependencia alimentaria exterior.
O CUT reconoixe que a llegada d’empresas a o territorio ye una realidat, pero matiza que se tracta mayoritariament de multinacionals que no radican en o país. Segunt o sindicato, istas empresas explotan recursos naturals y humans ta dimpués marchar-se, dixando dezaga d’ellas un territorio degradato. “Pan ta hue y fambre ta manyana”, resume o suyo manifiesto.
Ante iste escenario, o sindicato fa un clamamiento a la reflexión colectiva en iste 23 d’abril, instando a avanzar enta mayores cuotas de poder politico y economico que permitan prener decisions propias y evitar una dependencia creixient d’o exterior.
O CUT defiende a necesidat d’un cambio profundo d’o modelo social y economico, en o que a clase treballadora tienga un papel central en a toma de decisions. D’o contrario, advierte, serán os poders economicos qui continen imponendo os suyos intereses.
Entre as suyas propuestas, o sindicato plantea a movilización ta lograr una Carta de Dreitos Socials ta Aragón, que incluiga a recuperación d’a identidat y as luengas propias, asinas como a creyación d’un Marco Aragonés de relacions laborals y socials.
O manifiesto concluye con un clamamiento a la movilización popular: a ciudadanía aragonesa debe “levantar-se y meter-se en pie” ta reivindicar un Aragón soberano, con capacidat de decidir por ell mesmo.

