A musica como altavoz d’una luenga minorizada. Iste ye l’espíritu que torna a prener forma en “O zaguer chilo VII”, a setena entrega d’un prochecto colectivo que apuesta por a creyación musical en aragonés como ferramienta de socialización, visibilización y normalización lingüistica.
Seguntes a UNESCO, l’aragonés ye catalogau como luenga “definitivament en periglo d’extinción”. L’envellimiento d’a población que charra, a falta d’apoyo institucional y l’ausencia de reconoiximiento oficial sitúan ista luenga propia d’Aragón en una situación critica. Enfrent d’isto, dende l’Asociación Cultural Nogará-Religada —con mas de 30 anyos de treballo en l’ensinyamiento y promoción de l’aragonés— impulsan iniciativas que van mas allá d’as aulas.
Entre ellas, “O zaguer chilo”, un prochecto naciu d’a iniciativa de socias de Nogará y d’atras personas afins que entendioron a musica como un vehiculo fundamental ta difundir a luenga. O que prencipió como una idea de disco recopilatorio estió evolucionando dica convertir-se en una propuesta mas ambiciosa: convidar a bandas de diferents estilos a gravar un tema nuevo en aragonés u adaptar cancions ya existents. Un reto creyativo y lingüistico que implica traducción, adaptación de letras y treballo de pronunciación.
O resultau ye un treballo gravau en o Laboratorio Audiovisual d’o Centro de Historias de Zaragoza, acompañau d’un cuidau disenyo de portada y libreto, en o qual cada anyo cambia l’autoría ta ampliar a implicación artística en o prochecto.
Siete discos dimpués, o balanz ye contundent: 140 cancions en aragonés de grupos de tot o territorio y de estilos bien diversos. En edicions anteriors han participau artistas como Manolo Kabezabolo, María José Hernández, Carmen París, Los Gandules, China Chana, Esparatrapo, 13Krauss, Bosnerau, Lurte, Krevi Solenco, Nuei, Dadá, Azero, Juako Malavirgen, Elem, La Ronda de Boltaña, Ixo Rai!, Petisme, Titiriteros de Binéfar, The Magnetophones, Artistas del Gremio, Ester Vallejo, Gabriel Sopeña, Biella Nuei u Viki Lafuente.
Vinte grupos en a setena entrega

En ista nueva edición participan Artistas del Gremio con “Butibamba”, Askoputo con “Ni un focín mas”, Cebada Express con “Foto en blanco y negro”, Con-Fusas con “Alienta”, Diván con “Gran feta! Con muertos!”, El Bigote de Aznar con “Preguntas pa goleta”, Ester Vallejo con “Te trobarás”, Gabriel Sopeña con “Arribará”, Guiñote de Qontaqto con “Au d’astí”, J-Carpint Folk Grass Band con “A mayestra d'Escartín”, Lo Cantaire con “Val d’allora, val d’agora”, Lunetas Moradas con “Uembra negra”, Mongolo con “Astronauta y gravidezza”, Nubosidad Variable con “La tronada”, Radio Parranda y Biella Nuei con “UeSKA”, Raquel Llop con “A mía tierra”, Sergio Medina & Los Errantes con “A la uembra de l’olbido”, Solo Va con “Plantau en o vertiz”, Zarramencho con “Falaguera” y Zorz con “Un acto d’amor”.
Un mosaico sonoro que va dende o folk dica o punk, d’o rock ta la canción d’autor, amostrando que l’aragonés no pertenece a lo pasau, sino que forma parte d’a creyación contemporánea.
Concierto presentación en Zaragoza
A setena edición se presentó iste sabado 28 de febrero en o Centro Cívico Delicias de Zaragoza, en un concierto con taquilla inversa. Sobre o escenario estioron bellas d’as bandas participantes: Askoputo, Con-Fusas, Diván, Guiñote de Qontaqto, J-Carpint, Lo Cantaire, Mongolo, Raquel Llop, Radio Parranda y Sergio Medina & Los Errantes.
Siete discos dimpués, “O zaguer chilo” no ye solo un recopilatorio: ye una declaración d’amor colectivo a una luenga que resiste. Cada canción gravada, cada grupo que s’atreve a cantar en aragonés, cada persona que aprende a pronunciar una estrofa nueva ye una forma de decir que ista luenga no rebla. Que mientres bi haiga qui la cante, la escuite y la defienda, l’aragonés seguirá vivo.
🗣️👏🏼 Muitas gracias a toda y toz los que viniez ta CC. #Delicias ahier.
🎙️ Entre todas von contrimostrar cómo a luenga aragonesa ye tant especial y a suya musica ye mas viva que nunca 🎶 #ZaguerChiloVII pic.twitter.com/8liKtm2nhP— Nogara Religada (@AC_Nogara) March 1, 2026





