Casa Ruba ye una casa torreada d'o sieglo XVI, en a localidat de Fanlo en a Vallivió -Sobrarbe-, un edificio emblematico Bien d'Interés Cultural y actualment en estau de ruina, que corre lo risgo de perder-se pa siempre seguntes replega la lista roya de patrimonio de Hispania Nostra dende 2022.
Lo 23 de febrero de 2023 un tecnico realizó una inspección observando que Casa Ruba se trobaba abandonada con grans crepas en sentiu vertical y numerosas piedras s'han iu desprendendo a la carrera y lo pasau 6 de marzo, la cubierta d'una d'as naves se esboldregó enta l'interior d'a edificación, quedando lo muro de mampostería tradicional, en a frontera prencipal, totalment a l'aire a causa d'una gran crepa que lo desepara d'a resta d'a casa y con un evident periglo de espaldar-se. Asinas lo reconoixe l'informe redactado per un arquitecto pa lo Concello de Fanlo.
Fanlo ye puerta dentrada a lo Parque Nacional d'Ordesa y d'as Tres Serols u Mont Perdito per la zona de Anyisclo y lo 60% d'o termin municipal ye dentro d'o Parque, per allí pasaba la cabañera trashumante an en verano los bestiars desfrutaban d'os praus d'o Macizo de Mont perdiu y en os hibiernos baixaban dica Mequinensa. La Vallivió no nomás conta con un paisache y naturaleza espectacular sino con un cúmulo de valors culturals y antropolochicos unicos. En Fanlo s'alochaban habitualment os primers pirineistas, como Lucien Briet.
“Per ixo, en Casa Ruba, que encara sigue en piet tot y con o suyo risgo de caita, caldría realizar fayenas urchents de restauración y mantenimiento”. La propuesta d'Aragón Existe pasa “per crear un Museo d'o Pirineismo y la Trashumancia, en o cual s'amostrase la historia d'estes pioners que prencipioron a amostrar las valors d'a cordillera pirenaica y en especial d’Ordesa y Mont Perdito”.
“En este museo, amás, se podrían amostrar las valors naturals, culturals y antropolochicos d'os paisaches y los lugars d'os Pirineus, entre éls sobre la trashumancia, una actividat ganadera practicament extinguida en Aragón. Esta iniciativa serviría pa meter en valor la ganadería y que las chents d'o present entendesen lo esfuerzo d'o pasau”, sinyala la formación politica. “Creyemos que esta formula de Museo d'o Pirineismo y Trashumancia beneficiaría enormement a Fanlo chenerando un atractivo anyadiu a lo sector de Anyisclo d'o Parque d'Ordesa y d'as Tres Serols y aconseguiríanos mantener en piet Casa Ruba que corre lo risgo de espaldar-se y estar ruina total”, indica Raquel Marco, vicecoordinadora d'Aragón Existe en o norte d'o país.
Dende Aragón Existe recuerdan que “lo Concello de Fanlo no disposa d'os recursos necesarios pa conservar Casa Ruba, limitando-se a encletar la carrera pa protecher a los vecins d'un posible derrumbe”. Per ixo, dende Aragón Existe “achugamos a que habría d'estar lo Gubierno d'Aragón qui asumise la compra u cesión d'os suyos propietarios pa mantener en piet lo BIC y realizar la musealización”.
“Recientment la Direccion Cheneral de Patrimonio se comprometió a actuar en Casa Ruba pa privar la suya caita, pero dica la calendata no i hai habiu garra atro anuncio a lo respecto, y lo risgo de desaparición contina. La propuesta de realizar un museo combina mantener lo patrimonio con potenciar lo turismo en unas d'as partes d'o Parque Nacional d'Ordesa y d'as Tres Serols menos visitadas pero mas extensas” concluye Raquel Marco.

