Lo director cheneral de Politica Lingüistica d'o Gubierno d'Aragón, José Ignacio López Susín, ha entregau este chueves lo Premio Chuana Coscujuela 2022 a la escritora y dramaturga Elena Gusano Galindo, per lo suyo treballo per revitalizar l'aragonés ansotano. Lo churau ha valorado tamién que "gracias a la suya ilusión, la suya capacidat de treballo y lo suyo generosidad, Elena Gusano ha aconseguiu amás implicar a atras personas d'a val en a suya fayena per la dignificación d'a luenga aragonesa".
La entrega ha teniu puesto en o Palacio de Congresos de Chaca, en un acto amenizado per lo grupo musical jaqués Gaiters de Chaca y lo grupo de teatro Dingolondango, de Ansó, d'o qual ye fundadora la gualardonada.
Lo Premio Chuana Coscujuela, empentau per la Dirección Cheneral de Politica Lingüistica, tiene caracter honorifico y reconoixe "una labor continada u d'especial notoriedad y importancia, en qualsequiera d'os ambitos socials, culturals, esportivos, artisticos u economicos, que suposen un destacau beneficio pa la luenga aragonesa".
Elena Gusano Galindo ye licenciada en Sociolochía y estió funcionaria d'o Ministerio d'Afers Exteriors. De familia emigrada a Madrid dende Ansó dimpués d'a Guerra Civil, las mullers d'a suya familia le transmitioron l'amor per l'aragonés ansotano que ellas charraban.
Escritora, pintora, actriz, investigadora d'a historia y las tradicions ansotanas, fundó en 2008 lo Grupo de Teatro Dingolondango que ha representau en ansotano obras como 'Yésica un abrío d'agora' (2009), 'A clocada d'a estrela con coda' (2011), 'Percaziando una fazería' (2012), 'Isto s'afunde' (2014), 'Purnas alparzeras' (2016), 'Rasmia, a verdadera istoria d'Aragón' (2018) y 'Os condenaus d'Ansó' (2022).
Ha estudiau la emigración temporal d'as mullers ansotanas como obreras en as fabricas de alpargatas d'o sud de Francia, como camareras en os Baños de Pandicosa y como vendedoras de té en muitas ciudatz d'o Estau espanyol. Estes estudios dioron puesto a la exposición 'Mullers' y a diferents publicacions relacionadas con Ansó y l'aragonés ansotano en as qualas ha participau con textos u ilustracions.
Gusano ye autora d'o documental 'Alacay el baile del ramo' y de quantos audiovisuals de cuentos populars. Ye tamién experta en o trayié popular ansotano, habendo publicau recientment (2021), de conchunta con Dabí Latas un libro sobre lo particular en edición bilingüe aragonés/castellán. Tamién ha colaborau en o prochecto europeu Erasmus Stitch project, participando en os documentals 'Ansó: rasmia, funzias y muita historia', y 'Ainarak, la memoria de las golondrinas'.
Como pintora, ye l'autora d'os cartels d'a Fiesta d'o día d'o trayié en Ansó dende 2006, habendo participau en diversas exposicions y publicando 'A canta d'a gorroya', 'Tiana, a mozeta que no teneba basquiña', y 'As drezas de Zarpiliniante'.
Lo Churau d'o Premio Chuana Coscujuela 2022 ha estau presidiu per lo chefe de servicio de Politica Lingüistica, Francho Beltrán, y componiu per las vocals Begoña Domínguez, Luzía Fernández y María Longás, amás de per l'asesor docent de la Dirección Cheneral de Politica Lingüistica, Iván Izquierdo, como secretario.
En edicions anteriors han estau gualardonaus con este premio María Victoria Nicolás Minué e Inazio Almudévar Zamora, Chesús Garcés Baquer 'Baitico' y Carmen Castán Saura.
Chuana Coscujuela (1910-2000) destacó como una d'as millors y mas populars escritoras en aragonés d'o zaguer tercio d'o S. XX. Estió en Adahuesca, lo lugar d'a suya infancia, en o qual situó la suya obra mayestra: 'A lueca (a istoria d'una mozeta d'o Semontano)', escrita a zaguers d'os anyos 70 y que constituyió lo primer libro que s'editaba en aragonés d'o Somontano. Lo suyo estilo se caracterizó per la suya espontaneidat y naturalidat, replegando con sencillez la vida tradicional en un puesto d'a zona. En a suya obra amaneixen multitut d'expresions y frases feitas de caracter coloquial, que le dan a lo texto gran viveza. Estió consellera d'honor d'o Consello d'a Fabla Aragonesa y, amás, ganó lo Premio Arnal Cavero d'o Gubierno d'Aragón en l'anyo 1992.
