Contino, enta l'aragonés común

13 julio, 2018. 06:55

Foi noticia de l'articlo de Gabriel Sanz Casasnovas qui o pasau día 6 de chulio segundiaba lo escrito mío Enta l'aragonés común.

No ye lo que habierái queriu, pero me veigo en a obligación de fer una chiqueta interpelación "por alusions" que prometo será breu, y de seguiu nos metemos con o chupo d'a suya epistola.

En primeras agradeixer a Sanz a suya innecesaria faina de documentación, en fer publica la mía condición igual de responsable d'a Ofizina de Lengua Aragonesa d'o Concello de Zaragoza como de miembro d'EFA. As dos afillacions, cochunturalment, son verdat. Como ye verdat que lo debantdito escrito no ha estau redactau en condición de denguna y os treslaus que se fayan de as mías palabras no s'habrán d'acumular, en tot caso, a las opinions u linias de treballo de no denguna.

Fa Sanz tamién una critica d'o modelo de luenga que foi servir en o escrito que, si fa u no fa, viene relacionau: sintaxi castellana, mals usos, medievalismos, coloquialismos, vulgarismos, redimensions semanticas innecesarias y neolochismos ridiculos. Todo que parixe que podríamos etiquetar baixo lo tag de #Fabla, espero charrar dimpués d'esto. Nomás quierríai sinyalar, d'a lista que explicita Sanz, que as locucions "bastidas referencials" y "dembas ideyolochicas" que, me pienso, hemos d'acumular a "redimensions semanticas innecesarias y neolochismos ridiculos" son as mías propuestas ta "frame of reference" y "ideological spaces", dende a envista sociolochica, alto u baixo encertaus. Igual quando charramos de "cimentar una teoría" u "cultivar las artes" no en paramos cuenta de as redimensions semanticas innecesarias y neolochismos ridiculos que en han feito servir otras luengas.

Dentrando en lo que de verdat interesa de l'articlo quiero prencipiar aclarindo una qüestión que, chino-chano, va chupindo en as discutas a redol de l'aragonés, que no ye que a dicotomía fabla-aragonés con a suya perversa anyadencia de connotacions. Fabla ye un termino popular de todo, que ha veniu reconoixendo-se como sinonimo d'aragonés u luenga aragonesa y ye d'uso común entre a chent. Si nos n'adedicamos a enfascalar connotacions y significaus negativos poca favor estamos fendo a l'aragonés, sembrando dubdas entre a chent que no fa parti d'a nuestra colleta y que, alto-baixo, ye o 97 % d'as aragonesas.

En a mía gollada estratechica por y enta l'aragonés veigo tres fitas, ta yo imprescindibles, t'a la suya dignificación. Estas fitas no me las he inventadas yo, sino que fan parti d'a naixedura d'o camín d'a iniciativa Chuntos por l'aragonés, y que son:

1. Unidat d'a luenga.

2. Reconoiximiento d'a suya diversidat.

3. Necesidat de normativización.

Vistero ye que no todos os achents que están a redol de l'aragonés comparten estas premisas:

Bi'stá qui fa brincos y pasa dreito de a primera ent'a tercera, fendo de menos a segunda.

Bi'stá qui recurre ta charrar d'a primera a epocas medievals, ceprena muito en a segunda con a fin de no creyer-se a tercera. Stricto sensu esta opción viene refirmada por a tradición prescrita dende a Universidat de Zaragoza y os suyos dialectologos.

Y bi'stá qui nos ne creyemos todas as tres, de verdat, pensando que denguna debe d'adebantar, u primar, y que cadaguna ye dependient -será- si as otras dos son.

Estas diferents envistas prevocan diferents modelos de norma, u d'aragonés común:

1. Todo por o pueblo pero sin d'o pueblo: qui se reconoixca en a primera empentará un aragonés aluenyau d'as variedatz y d'a situación sociolingüistica.

2. Lingua Inmaculata: qui s'esbarra por a segunda empentará diversas normas todo baixo l'axioma d'a pureza,sin de macula, pero igual no para cuenta que en lo pecau tiene a penitencia.

3. Norma descriptiva: qui apostamos por a tercera creyemos en una descripción de l'aragonés, en a necesidat d'implementar o contexto sociolingüistico, en a importancia de trobar una grafía soporte útil que no faya necesarias as excepcions foneticas, a la finitiva en o convencimiento d'o sustenimiento y pervivencia en L1 y o cautivo y fixación en L2.

Qui quiera fer una contrimuestra, no tiene que fer un repaso a la historia d'as zagueras diez anyadas en o movimiento de defensa de l'aragonés.

Ye cierto que mientras estas quaranta anyadas de cautivo u renaixedura de l'aragonés s´han feito cosas mal, pero tamién bien, cómo estaría posible que estiéramos escribindo esto sino por chent que, con os conoiximientos y documentación de que podeba itar mano, empentó y redescubrió l'aragonés? Ye lo herencio que tiene lo movimiento de defensa de l'aragonés, d'o que me siento integrant, y no me vale con pillar as pizcas y arrullar as trunfas.

Qué le imos a fer!, me cuaca más qui s'arrica y se mete en primera linia y, ye de dar, tamién bella vegada s'entivoca, que qui s'está quedo aguaitando.

Firma

Noticias relacionadas

· PUBLICIDAD ·
· PUBLICIDAD ·
· CANAL TELEGRAM ARAINFO ·
· CANAL WHATSAPP ARAINFO ·