Seguntes a UNESCO, en os Estaus francés y espanyol existen un total de 29 luengas en periglo, 26 en o Estau galo y cinco en o espanyol -euskara y gascón son en totz dos-. L'incumplimiento d'a Carta Europea de Luengas Minoritarias mete de manifiesto o nulo intrés de totz dos estaus de fer bella cosa a o respecto, pese que o Parlamento Europeu ha instau recientment a os gubiernos a protecher a diversidat lingüistica europea.
O PP valenciano exiche a la Reyal Academia Espanyola (RAE) que reconoixca o valenciano como luenga no catalana, situando o suyo orichen en l'iberico y no en o latín. O PP aragonés cambea, por medio d'una lei, o nombre de l'aragonés -agora LAPAPYP- y d'o catalán -agora LAPAO-. As ikastolas d'o sud de Nabarra emiten un SOS, afogadas economicament. Mientres s'ataca o modelo d'immersión lingüistica catalán, o ministro d'educación, José Ignacio Wert, evita responder sobre as 120.000 familias que no pueden escolarizar a os suyos fillos en catalán en o País Valenciano. A l’atro costau d’os Pirineus, a o ministro d'Interior francés, o catalán Manuel Valls, le pareixe «inconcebible» a cooficialidat d'o corso, exichida pocas semanas antes por l'Asamblea de Corcega.
Ista chicota colección d'agravios a luengas minoritarias s'ha produciu en menos de dos meses, en os mesmos diyas en que o Parlamento Europeu instaba a os países miembros a protecher a diversidat lingüistica d'o viello continent. Son tasament unos botons de muestra d'a politica lingüistica en vigor en os estaus espanyol y francés.
Una politica lingüistica que afoga a l'euskara –mas que mas en Nabarra y Ipar Euskal Herria-, pero tamién a la resta de luengas minoritarias que se charran en istes dos estaus. Seguntes ‘l’Atlas d'as luengas d'o mundo en periglo’, elaborau por a UNESCO, en o Estau espanyol se cuntan tres luengas en periglo -aragonés, astur-lionés y aranés-, una en estau vulnerable –euskara- y una extinta -o guanche canario-.
As cifras espantan encara mas en o caso d'o Estau francés. Seguntes o mesmo atlas, en l'Hexagono existe 26 luengas en periglo, a metat d'as qualas son catalogadas como «seriosament en periglo» por a UNESCO. Entre ellas se’n troban, por eixemplo, o provenzal, o bretón u o normando.
A Carta Europea d'as Luengas, papel mullau
Iste contexto lingüistico no ye casual, sino que ye fruito, en gran parte, d'as politicas lingüisticas desembolicadas por totz dos países. Pese a la dificultat d'evaluar a calidat d'a politica lingüistica d'un país, a Carta Europea d'as Luengas Minoritarias u Rechionals ofreixe un buen instrumento. Iste documento d'o Consello d'Europa -no trafucar con a Unión Europea- estió aprebau en noviembre de 1992 por totz os estaus miembros, con l'obchectivo de defender y promover as luengas minoritarias d'Europa.
O suyo posterior desembolique, manimenos, ha deixau en evidencia a belún d'os países sinyants, entre ells, y en posición destacada, os estaus francés y espanyol. Asinas l'explica o secretaire cheneral de Kontseilua, Paul Bilbao, que remarca, antes de cosa, que París no ha ratificau a Carta, por a qual ista no ye en vigor en o Estau francés. Respective a Madrit, Bilbao explica que «la ha ratificada, pero no se cumple» y como eixemplo mete o mundo chudicial y o sanitario, en o qual o Consello Europeu ha recomendau de cambiar a lei ta guaranciar os dreitos d'os euskalduns. «A l’Estau espanyol se le han feito tres evaluacions y ha quedau claro que no cumple a carta, ye decir, que no se prene en serio os compromisos exichius por dito pacto», concluye.
